Pracownicze Plany Kapitałowe (PPK) – podstawowe informacje

Pracownicze Plany Kapitałowe (PPK) to powszechny system stworzony w celu gromadzenia oszczędności długoterminowych przez pracowników z przeznaczeniem na wypłatę po osiągnięciu 60 roku życia. Sama ustawa regulująca działanie PPK obowiązuje od 1 stycznia 2019 roku, ale program wchodzi w życie stopniowo według poniższego harmonogramu:

  • od 1 lipca 2019 r. – firmy zatrudniające co najmniej 250 osób zatrudnionych według stanu na dzień 31 grudnia 2018 r.,
  •  od 1 stycznia 2020 r. – firmy zatrudniające co najmniej 50 osób zatrudnionych według stanu na dzień 30 czerwca 2019 r.,
  •  od 1 lipca 2020 r. – firmy zatrudniające co najmniej 20 osób zatrudnionych według stanu na dzień 31 grudnia 2019 r.,
  •  od 1 stycznia 2021 r. – pozostałe podmioty oraz jednostki należące do sektora finansów publicznych niezależnie od tego, ile osób zatrudniają.

Uczestnicy programu

Zatrudnione osoby w wieku od 18 do 54 lat są zapisywane do PPK automatycznie, natomiast osoby od 55. do 70. roku życia dołączają do programu na podstawie samodzielnie złożonego wniosku o przystąpienie. Każdy pracownik, niezależnie od wieku, może zrezygnować z udziału w programie PPK. W tym celu należy złożyć pracodawcy deklarację rezygnacji.

Pracownicze Plany Kapitałowe nie dotyczą osób powyżej 70 roku życia, studentów do 26. roku życia zatrudnionych na umowie zleceniu, osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą oraz firm, które prowadzą pracowniczy program emerytalny (PPE) pod warunkiem, że naliczają one i odprowadzają składki podstawowe (w rozumieniu ustawy o PPE) w wysokości co najmniej 3,5% wynagrodzenia, a do PPE przystąpiło co najmniej 25% osób zatrudnionych w danej firmie.

Sposób dokonywania wpłat

Konto PPK zasila się z trzech źródeł: od pracownika, od pracodawcy oraz ze środków publicznych czerpanych z Funduszu Pracy. Pracownik i pracodawca przekazują do Pracowniczych Planów Kapitałowych obowiązkowe wpłaty podstawowe, których wysokość nalicza się procentowo od wynagrodzenia pracownika. Dodatkowo, zarówno pracownik, jak i pracodawca mogą zadeklarować przekazywanie dobrowolnych wpłat dodatkowych.

Pracownik wnosi wpłaty podstawowe w wysokości 2% wynagrodzenia i może zadeklarować wpłaty dodatkowe do 2% wynagrodzenia (łącznie do 4% wynagrodzenia). Opłata podstawowa może zostać obniżona nawet do 0,5% wysokości wynagrodzenia, jeśli osiągane wynagrodzenie nie przekracza w danym miesiącu 1,2-krotności minimalnego wynagrodzenia. Wysokość wpłat dobrowolnych pracownik może zmienić w dowolnym momencie.

Pracodawca wpłaca równowartość 1,5% wynagrodzenia pracownika. Może też zadeklarować zasilanie konta uczestnika PPK wpłatą dobrowolną sięgającą do 2,5% wynagrodzenia (łącznie do 4%).

Dodatkowo, na konto PPK wpływają wpłaty niezależne od wysokości dochodów pracownika. Uczestnik PPK oszczędzający przez co najmniej 3 miesiące otrzyma jednorazowo 250 zł wpłaty powitalnej. Oprócz tego, po spełnieniu określonych warunków, przysługuje także dopłata roczna w wysokości 240 zł.


Wypłata zgromadzonych środków

Istnieją trzy scenariusze wypłaty pieniędzy zgromadzonych w ramach programu PPK. Pierwszym z nich jest wypłata 25% wszystkich zgromadzonych oszczędności po ukończeniu 60. roku życia. Pozostałe środki wypłaca się w formie rat, co miesiąc, przez 10 lat. W tym wypadku wypłaty są nieopodatkowane, a środki pozostające na koncie są oprocentowane i “pracują” do momentu ich wypłaty.

Ze zgromadzonych środków można skorzystać przed 60. rokiem życia na leczenie swoje, małżonka lub dziecka (do 25% zgromadzonych środków, bez obowiązku zwrotu). Do 100% środków można podjąć na mieszkanie/dom (z obowiązkiem zwrotu).

Jeśli uczestnik PPK rezygnuje z dalszego udziału w programie i dokonać wypłaty, 30% środków pieniężnych przekazanych przez pracodawcę trafia do ZUS, a otrzymane dopłaty – do Funduszu Pracy. Po tych odliczeniach, pozostałą kwotę wypłaca się uczestnikowi PPK, który odprowadza podatek od zysków kapitałowych.

W sytuacji, gdy pracownik przystępujący do programu ukończył już 60 lat, może on zdecydować, jak zamierza korzystać ze zgromadzonych środków. Możliwe są następujące rozwiązania:

  • kontynuowanie odkładania środków w PPK,
  • skorzystanie z domyślnej formy wypłaty (25% zgromadzonych środków jednorazowo, pozostałe środki co miesiąc przez 10 lat lub w wybranej liczbie rat)
  • dokonanie wypłaty transferowej, czyli przeniesienie zgromadzonych środków na polisę w zakładzie ubezpieczeń, rachunek terminowej lokaty oszczędnościowej lub w formie świadczenia małżeńskiego.

Autor: Ewelina Ośka

Podstawa prawna: Ustawa z dnia 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych (Dz.U. poz. 2215)